Luâđast jååʹttemetikeʹtt
Ko toobdak luâđast jååʹttemetikeeʹtt, jååđak luâđast vasttõõzzlânji. Jeeʹres luâđast jååʹttempaaiʹǩid kuõskki tääʹrǩab vuäʹpstõõzz vaajtâʹlle nuʹtt, što muuʹšt pâi tobdstõõttâd tuu luâđast jååʹttempääiʹǩ vuäʹppõõzzid da vuâkkõõzzid.
1. Ââʹn ciistâst luâđ – Jeäʹl muuʹtt tõn
Tråckkan âʹlǧǧe leeʹd ǩidd
Luõvvsen tiârri piânnai vuäitt pååʹmhâʹtted låʹddââlǥaid da jeeʹres jieʹllʼjid tåʹlǩ suõʹrǧǧteeʹl. Ââʹneeʹl pieʹnne ǩidd vääldak lokku še jeeʹres luâđast jooʹttjid. Puârast jälstõõtti piânnai âlgg leeʹd ǩidd juʹn ouddmiârk diõtt.
Ǩiõčč jieʹllʼjid da tõi õõʹljid nokk kuʹǩǩen
Jieʹlli da lååʹdd taarbše jiijjâz rääuh, jeäʹrben pieʹzz raajjâmääiʹj.
Jeäʹl pååʹmhââʹtt šââddaid
Siâzzeeʹl pälggsid veâltak šââddai tuâlmmjummuž. Šuurmõs vueʹzzest vuuʹdin muõʹrji uussâm da kuõbbri noorrâm lij soovšum, leâša måtam suõjjlemvuuʹdin vuäiʹtte leeʹd rääʹjtõõzz. Suõjjlemvuuʹdin, mâʹte meermieʹccin, ij vuäǯǯ noorrâd šââddaid.
Jeäʹl muʹtstõõl määdd
Pirrõõzz muʹtstõõllmõš ouddmiârkkân määdd kuäiveeʹl leʹbe njuiʹǩǩtõõǥǥid da ǩeäʹdǧǧčuuʹlpid tuejjeeʹl lij ǩiõlddum. Muõri pååʹmhâttmõš ouddmiârkkân oouʹsid puätkeeʹl leʹbe ǩeâjasmuõrid kââʹrdeeʹl lij ǩiõlddum.
2. Vaʹlljed peelktõõǥǥid jååʹđeen
Siâzzeeʹl peelktõõǥǥid jååʹđeen veâltak luâđ ânnʼjõõvvmõõžž
Põõžžeeʹl peelktõõǥǥ âʹlnn oouʹdääk nuʹtt luâđ pueʹrrvââjjmõõžž ko še jiijjad staanvuõđ.
Tääʹrǩest liikkummuž rääʹjtemvuuʹdid da -ääiʹjpooddid
Määŋgin luâđast jååʹttemvuuʹdin lie liikkeemrääʹjtõõzz ouddmiârkkân looʹddi pieʹzz raajjâmpââʹj ääiʹj. Tääʹrǩest tuu jååʹttempääiʹǩ da ǩeäin kuõskki rääʹjtõõzzid jååʹttempääiʹǩ vuäʹppõõzz da vuâkkõõzz -seeidast.
Vuej tanccâmkååʹlzin tåʹlǩ soovšum ǩeäinai mieʹldd
Puki ǩeäinai mieʹldd ij vuäǯǯ vuejjad tanccâmkååʹlzin. Tanccâmkååʹlzin vuejjma ââʹnteei ǩeäinaid leät iʹlmmtam jeäʹrben jååʹttempääiʹǩ Aktiviteeʹtt-seeidast. Meäʹcctanccâmkååʹlzin vuejjmõõžž etikeʹtt ›
Uuʹd jeärrsid sââʹj õhttsažââʹnnemǩeäinast
Õhttsažââʹnnemǩeäinain jeeʹres jååʹttemnääʹl teivva. Tanccâmkååʹlzin vuejjai kârvv pâi vääʹʒʒeeʹl jooʹttjid. Jääʹǩǩteeʹl vaarčõsvuõđ da ǩeäin siâzztõllum jååʹttempuuʹtt veâltak troopnâmriiskid. Jeäʹl åårast kâskka pälggaz leʹbe vuäinnmõõžž cõggi cõgldõõzz tuâkka.
3. Kuõrjtõõv tåʹlǩ soovšum paaiʹǩid
Tääʹrǩest ouddǩiõʹtte, koʹst vuäitak kuõrjtõõvvâd
Luâttsuõjjlemvuuʹdin, mâʹte meermieʹccin, kuõrjtõõvvmõš lij takainalla soovšum tåʹlǩ jeäʹrben miârkkum kääđas-sõõʹjin. Tääʹrǩest, koʹst kuõrjtõõvvmõš lij soovšum jååʹttempääiʹǩ vuäʹppõõzz da vuâkkõõzz -seeidast.
Vääʹld lokku jeeʹres kuõrjtõõvvi da insteei oummid
Sij vuäiʹtte leeʹd levvjam peeiʹv jååttmõõžžâst da haaʹlee naaudšed luâđ rääuhast.
Jeäʹl tiʹsǩǩed leʹbe põõzzõõđ vuõiʹǧǧest čäccõõzzâst leʹbe kääiv lååʹǩǩ âʹlnn
Vääl õnnum põõssâmčääʹʒʒ maddu nokk kookkas čäccõõzzin leʹbe čääʹccväʹlddemsõõʹjin. Jiânnai õnnum kõhttpääiʹǩest čäccõʹsse nårrje hiâlpâld kolibakteeʹr, jõs njeäʹšščääʹʒʒ lueʹštet vuõiʹǧǧest čäccõʹsse leʹbe kaivvu.
Jõs âânak ǩeâmpaid, tobdstõõđ tõi vuäʹppõõzzid da tåimmamnaaʹlid
Luâđast jooʹttji instem- da vuâŋŋampäiʹǩǩen lie nuʹtt määusteʹmes ko še määusla ǩeâmp. Âânnmõõžž kuõskki vuâkkõõzz vaajtâʹlle.
4. Pii tool tåʹlǩ soovšum paaiʹǩid
Ââʹn tåʹlǩ miârkkum da huõllum tollsââidõõzzid
Tool piijjâm ij leäkku juõʹǩǩkavuõiggâdvuõtt. Tool piijjâm lij väʹlddvuâkkõõzz mieʹldd soovšum tåʹlǩ huõllum da miârkkum tollsââidõõzzin.
Tääʹrǩest pâi, lij-a vuuʹdest viõǥǥâst kuõrbbvaartõs
Kuõrbbvaartõõzz ääiʹj tool piijjâm lij ǩiõlddum še tääuʹjmõs huõllum da miârkkum tollsââidõõzzin. Tääʹrǩest viõǥǥâst åårrai kuõrbbvaartõõzz Äimmtiõtti stroiʹttel seeidain.
Vääʹld lokku jeeʹres luâđast jooʹttjid tollsââidõõzzâst
Tool piijjâm- da kõhttpääiʹǩ lie õhttsa. Uuʹd sââʹj jeeʹres luâđast jooʹttjid. Uuʹd jeärrsid vueiʹttemvuõđ rääuhtõõvvâd da naaudšed luâđ rääuhast.
Siâzz veärr-raajjmõõžžâst reissǩiʹtti
Reissǩiʹtti âânnmõš lij soovšum še kuõrbbvaartõõzz ääiʹj. Hoʹhsse, što kuõrbbvaartõõzz ääiʹj reʹssǩiʹttji âânnmõš ij leäkku soovšum tõin šõddi piâkkâmvaar diõtt. Ǩeârddââʹnnemgriilli âânnmõõžž jeät siâzztõllu.
Ââʹn tool piijjma vaʹrrjum muõrid šieʹšteeʹl
Jõs tollsââidõõzzâst lie puäʹlddem-muõr tool piijjâm vääras, ââʹn tõid toolkvânji. Muuʹšt, što vuäitak jouddâd jiõčč luâddad muõrid. Vääʹld tollpuâlltemneävvaid (rikksaaʹǧǧid, kuäʹcǩǩnjõõzzid da neeiʹb) mieʹldd. Jeäʹl lååʹǧǧest pieʹss jieʹlli sueʹjjin.
Tõt, kååʹtt vuâlgg mââimõsân tollsââidõõzzâst, vaʹsttad pâi tool čackkummšest
Lij vääžnai čackkeed tool tärkka tõn diõtt, ko kuõrbb vuäitt puâllʼjed muõrin, kook lie pääccam cõõkkâd. Tool uuʹdet elstõõvvâd rääuhast da ko iil jie teänab kuʹmmed ruõpsseen, tollsâjja vuäitt väällad vaarõõđeeʹl čääʹʒʒ, muõtti leʹbe vuõddâz.
5. Jeäʹl njieʹššed
Viiǥǥ rooskid meâldad
Muuʹšt väʹldded roskksiâkk mieʹldd, ko vuâlǥak reissu. Pukin luâđast jååʹttempaaiʹǩin jie leäkku paaʒʒtõsleeʹtt leʹbe rooski šlajjeempääiʹǩ. Nooreeʹl mieʹldd jeärrsin kuâđđjam rooskid tuejjääk šiõǥǥ pirrõstuâj. Paʹǩǩeeʹl tuu jeäʹvvsid pešttliiʹtti sizz veâltak rooski šõddmõõžž. Ǩiõčč viiŋkid jeäʹvvsi paʹǩǩummša reissu (lääddas).
Kompostââʹst vuõiʹǧǧest
Porrmõšpaaʒʒtõõzzid ij vuäǯǯ läʹǧǧsted luõttu ij-ǥa pukid nuuʹžnǩid. Kåʹšǩǩnuuʹžnka vuäitt piijjâd siõm meäʹr porrmõšpaaʒʒtõõzzid. Tääʹrǩest nuuʹžniǩ kuõskki vuäʹppõõzzid pääiʹǩ âʹlnn.
Jeäʹl pueʹld rooskid
Siõm mieʹrid puuʹttes põʹmmai da âssaspõʹmmai vuäitak ââʹnned kuäʹcǩǩnjõssân tollsââidõõzzâst leʹbe poostpõõrt tollsââʹjest. Jeäʹl pueʹld plastiikk, alumiin leʹbe jeeʹres metaall seʹst õõʹnni paʹǩǩõõzzid.