1. Vääʹld lokku suõjjlemvuuʹdid
Jäʹrjstõsvuâkkõõzz ohjjee suõjjlemvuuʹdin liikkummuž, tool piijjâm da instummuž. Vuâkkõõzz lie tuejjuum looʹddi, nuõʹrji da čääʹccvuuʹdi hieʹrǩes luâđ suõjjlem diõtt.
Luontoon.fi-kääzzkõõzzâst vuäitak täʹrǩstõõllâd kaartâst riikk suõjjlemvuuʹdid, rääʹjtemvueʹzzid da tõi viõǥǥâståårramaaiʹjid.
Jeäʹl mõõn låʹddlassu. Saimaast vääʹld lokku saimaanueʹrj suõjjlummuž.
Võnnsin jååʹđeen ââʹn miârkkum väälaid. Miâleen vieʹlt võõnâsväälaid.
Luâttsuõjjlemvuuʹdin tool vuäǯǯ piijjâd tåʹlǩ veerǥlaž tollsââidõõzzid. Jeäʹl pii tool kaʹlli ool – kaʹlli parttšââvv da toll vuäitt liâvvned nuʹtt, što tõn ij pââʹst vaaldšed. Tääʹrǩest pâi kuõrbbvaartõõzzid.
Muuʹšt luâđast jååʹttemetikeeʹtt: jååʹđ rooskitää, ââʹn tråckknid ǩidd da vääʹld lokku jeeʹres luâđast jooʹttjid.
2. Vuej jeärmmas naaʹlin
Vaʹlljed tällõõzzlaž vuejjamnääʹl – šeäštak puäʹlddemaunnâz da uuʹccääk heâmmõõzz luõttu. Groom mott šlaaji jälstõõttmõõžž da fysiologia di kärbb šlaajid jeeʹresårra.
Kõrr hoodd cueʹjjes vuuʹdin vuäitt päʹrtteed vuâđđšââddaid, ruʹppjâʹtted čääʹʒʒ, piʹdǧǧeed sååujaid di vaareed jeeʹres čääʹʒʒ âʹlnn jooʹttji staanvuõđ.
Ouddmiârkkân seäʹđ moottor kuuʹlm da triimm pâʹjjlab, što uuʹccääk vuõđđu ohjjõõvvi hääit cueʹjjes čääʹʒʒest.
3. Smiõtt, koozz aŋkkrââstak
Aŋkkrââʹst luâttsäätkast šââddteʹmes pånna da vieʹlt aŋkkâr pâiʹlmeärrsaž ǩeässmõõžž.
Kaagg aŋkkâr ohjjeeʹl võnnâz tõn pââipeälla, što vuäǯǯak tõn luõvâs nuʹtt ceäggad ko vueiʹtlvaž.
Säätkain äuʹǩǩed vuõss-sâjjsânji poijuid, jõs tõk lie ââʹnnemnalla.
4. Ââʹn huõl paaʒʒtõõzzin da sähssčaaʹʒʒin
Tiʹsǩǩed vuõss-sâjjsânji määdd âʹlnn leʹddi, sähssčaaʹʒʒid ǩiõttʼtõõlli tiʹsǩǩeemsõõʹjin.
Jõs nåkam ij leäkku, vääl põõssâmčaaʹʒʒid maddu nokk kookkas reeddast – jeäʹl ni kuäʹss vääl tõid vuõiʹǧǧest čäccõʹsse.
Põõzzõõđ luâđast nääiʹt:
- Toiddlõõđ čääʹʒʒest
- Liâvât mueil da tooidâč skäälain kåʹšǩǩmäädd âʹlnn
- Vääl põõssâmčaaʹʒʒid maddu nokk kookkas reeddast
Kååit ââʹnned aalmilaž nuuʹžnǩid. Mieʹccest kooǯǯ da pââʹšǩ kuʹǩǩen pälggsin da reeddast di čiõǥǥ paaʒʒtõõzzid tärkka.
Kuârad võnnâz seʹptt-taaŋk pâi njiimmâmkuâreemsâjldõõǥǥâst.
5. Ââʹn ciistâst kulttuurääʹrb
Uuʹd kueʹstelm mušttled mainnses. Suâllõõzzâst da reeddain kuâsttai eeʹǩǩčuõʹđi kulttuuräʹrbb: loʹddjeeʹji suõj, kueʹllšiiʹllʼji uur di palggâmvuuʹdi paaʒʒtõõzz.
Jeäʹl muuʹtt rajjsid, seeʹrd ǩieʹđjid leʹbe raaj ođđ ǩeäʹdǧǧčuuʹlpid.
Põõšši tuâlʼjõžpaaʒʒtõõzz lie laaʹjjin suõjjlum – tõid likktõõllmõš lij ǩiõlddum.
6. Huâl võnnâz pirrõsciʹsttjeei naaʹlin
Võnnsin jååʹttem lij staanʼjab, ko võõnâs da moottor lie meäʹrmeâldlânji huõllum. Nääiʹt cõõggak še puäʹlddemaaunâs- da oljjâvvõõzzid.
Ââʹn võnnâz vuâđ pottsen – tõt ǩieʹppad puäʹlddemaunnâz âânnmõõžž.
Vaʹlljed pirrõsciʹsttjeei vaajtõsmääinaid, mâʹte härjjummuž, jišmmpõõssmõõžž, vuâđđpuʹtstemräänaid leʹbe võnnâz kåʹšǩǩjânnma serddmõõžž ââʹnnemkõõuti ääiʹj. Vieʹlt hääitlaž antifouling-maalid.
Tååimat vaarlaž paaʒʒtõõzzid, mâʹte maalpaaʒʒtõõzzid da pättrid, ääʹššmeâldlaž noorrâmsõõʹjid.
