Aanaarjävri miälloi várás

Aanaarjävri heivi hárjánâm miälloi. Uánis peivimokkijd puáhtá tahheed alda suolluid, mut kuhebeh mokkeh vaattih eenâb hárjánâšvuođâ. Aanaarjäävri stuorrâ joorŋâi tiet šoŋŋâtile pyehtih leđe tego merâst, iäge stuorrâ čääsi liegâsu keesiääigi kovva alláid cekkid.

Taan artikkâlist ovdâšuvvojeh sierânâslágán kiäinuiävtuttâsah, moi vyelgimsajeh láá ee. Aanaar markkân, Naŋŋânjargâ, Viäskoonjaargâ, Njellim, Päärtih já Avveel. Kiäinuiävtuttâsah láá rahtum vyelgimhaammân mield.

Jäävrist iä lah merkkejum miällumkiäinuh. Táin kiäinuiävtuttâsâin čájehuvvojeh káártán motomeh ravvuuliih kiäinuh. Kártáh moh artikkâlist láá iä heivii kevttuđ meecist teikâ jäävrist mut toh išedeh mokke vuávámist. Kiäinui čuávvum jáávrin váátá káártá já enâduv luuhâmtááiđu, já tiäđust-uv meiddei tuárvi šiev šooŋâ. Mokkijd ij pyevti miälluđ nievris šooŋâst.

Maađijeh tiättojeh Aanaarjäävri puoh eres suundijn eereeb nuorttân. Maađijttesvuotâ lii-uv kuávdáš suijâ toos, et jäävri nuorttiibel lii vuáđudum  Vääččir meccikuávlu.

Avelist vyelgidijn láá kyehti muulsâiävtu, vyelgim tavas tâi nuortâs. Tavas vyelgidijn váldumaađij juksá Aanaarjäävri Aanaar markkânist, 40 kilomeetterid Avelist.

Jo Avelist piäsá čäcikiäinu mield Aanaarjáávrán. Kárbá puáhtá lyeštiđ siijdâ kuávdáást čujottâsâst Petsamontie 5. Avveeljuuvâ riddoost lii kárbályeštimnjuáidus já parkkisaje

Autoin

Taavaabeln Aanaarjáávrán

• Äijihjáávrán váldumaađij nr 4 (E75) 10 km tavas Avelist. Äijihjävri lii aaibâs maađij piällást, mut almolâš kárbályeštimnjuáidus jáávrán ij lah. Äijihjäävri já Aanaarjäävri ovtâstittee čuálmi lii Äijihjäävri tavenuorttii keččin Evnnjaargâ já Äijih kooskâst.
• Aanaar markkânist piäsá jäävri oolâ jo-uv kieldâ kärbishamânist. 
• Päärtih lii Anarist tavas Čevetjäävri maađij mield nr 971 suullân 38 kilomeetterid, mon maŋa maađij rátkoo Njihenjaargân. Njihenjaargâst lii kieldâ kärbisnjuáidus já parkkisaje. 
• Njižžjävri lii ohtâvuođâst Aanaarjáávrán. Njižžjáávrán šadda mätki Anarist (maađij nr 971) suullân 70 kilomeetterid. 

Nuorttiibeln Aanaarjáávrán

• Vyelgimsaje: Njellim kärbishaammân, kuus kalga vyeijiđ maađij mield nr 969, Avelist nuortâs. Njellimân šadda mätki Avelist 41 kilomeetterid.
• Vyelgimsaje: Viäskoonjaargâ kärbishaammân, kuus kalga vyeijiđ Njellim maađij mield nr 969 s. 9 km, mon maŋa maađij rátkoo čižetpel Viäskoonjaargân, kuus lii vala 14 kilomeetter mätki. Ovdil Viäskoonjaargâ siijdâ oovdeld puátá Meccihaldâttâs toollâm Naŋŋânjaargâ kärbishaammân. Maađij lii muálkkáá já tiärmáá, já ko tast rátkojeh eres maađijeh, te kárttá lii tárbulâš.
• Kuáppilist. Avveel siijdâ taavaabeln šalde maŋa rátkoo maađij uálgispel. Kuáppil maađij kalga vyeijiđ suullân 11 km, mon maŋa maađij nohá juhâriidon. Tobbeen lii kárbályeštimnjuáidus já parkkisaje.

Aanaarjäävri oolâ puáhtá vyelgiđ maaŋgâ sierânâs saajeest. Ko lii saahâ stuorrâ jäävrist ige juuvâst, te ij lah lemin tuše ohtâ tiätu kiäinu, pic maađhijd ferttee jieš vuáváđ. Já talle-uv, ko vyelgidijn kiäinuvuávám lii valmâšin jurdâččum, te kalga rahttâttâđ toos, et tom kárttá rievdâdiđ šooŋâi mield.

Taan káártán láá merkkejum táválumoseh vyelgimsajeh. Toh láá kärbishamâneh tâi kárbályeštimnjuáiduseh, moh láá almolii kiävtust.

Vyelgimsoojij koordinaateh, WGS 84 -vuáhádâh

• Avveel lat: 68° 39.641', lon: 27° 32.632'
• Äijihjävri lat: 68° 45.461', lon: 27° 27.565'
• Aanaar markkân kärbishaammân lat: 68° 54.533', lon: 27° 01.155
• Kuátiluohtâ lat: 69° 04.984', lon: 27° 38.992'
• Njihenjargâ lat: 69° 10.364', lon: 27° 54.620'
• Njižžjävri lat: 69° 16.084', lon: 27° 58.771'
• Viäskoonjaargâ kärbishaammân lat: 68° 47.141', lon: 27° 38.744
• Naŋŋânjargâ kärbishaammâat: 68° 49.700', lon: 27° 47.614
• Koddevuonâlat: 68° 43.231', lon: 27° 45.272'
• Njellim venesatama lat: 68° 50.896', lon: 28° 19.247'

Aanaarjäävrist láá 3 318 suálujid. Suollui já lássái stuorrâ meeri taha jäävrist uáli muálkkáá, kiäsutteijee já meiddei čájádittee. Muhâttellee riddosäärgis lii hirmâd kukke. Suollui valjaavuođâst peerusthánnáá stuorrâ jáávrán šiettih meiddei stuorrâ joorŋah, main stuárráámusah láá Skállujorŋâ, Cuobbuujorŋâ, Kálbáiääpi, Čyetpecjorŋâ já Äijihjorŋâ. Suolluin stuárráámusah láá Kamessuálui, Mahlad já Kossâpecsuálui, main láá jo jieijâs lááduh.

Aanaarjáávrán láá merkkejum čuođij kilomeetterij mield kärbisväävlih. Kárbáinjotteemkáártán merkkejum väävlih láá uáivildum vuosâsajasávt moottorkárbái várás. Miälloi, kote ocá suollui syeje, já kote puáhtá jotteeđ cuávis já pááihui kiäđgáás-uv riddočaasijn, merkkejum väävlih iä heivii tagarin. Tain lii kuittâg ennuv ävkki, ko vävlimeerhâi vievâst jottee puáhtá kiäčudiđ, et kost sun lii. 

Aanaarjäävri ij uážu kuássin pajaluvkeččâđ. Veikkâ vyelgidijn ličij kuálkki já jävri moijááččij, te šoŋŋâ puáhtá muttuđ jotelávt. Eromâšávt maaŋgâ peeivi maađhijn kalga rahttâttâđ toos, et máátkán kuleh meiddei pieggiis já arvaas peeivih. Pieggân Aanaarjäävri pááruh pyehtih olleeđ nuuvt styeresin, et čaasij oolâ ij lah mihheen aašijd, já talle ferttee peivipuudâid viettiđ suollui syejeest.

Kesiääigi čuovâ lii iijâ peeivi. Piäiváš ij lyešti ollágin kesimáánust. Iäskán syeinimáánu loopâst tot eelâš muádi tiijme verd almeroobdâ tyehin já eskin porgemáánust peeivih uánnánškyeteh.

Pajaldâsčääsi liegâsvuotâtile lii lieggâsumos muddoost syeinimáánu loopâst. Jorŋâčaasijn tot lii suullân 14 – 15 cekkid já cuávis luovtâin joba paijeel 20 cekkid. Porgemáánu pelimudo maŋa čääsi liegâsvuotâtile čuáskuškuát jotelávt. Čaasij alne jottee kalga-uv váruttiđ amas karttâđ čáácán Aanaarjäävrist. Veikkâ kááijumliivih tolâččii-uv čäsuáivi alne, te čääsist olmooš kalmoo jotelávt. Čäcijehhee pihtâsij kevttim lii-uv avžuuttettee ain, ko čääsi liegâsvuotâtile lii vyellin.

Kárbáinjotteempaje álgá kesimáánu aalgâ peln. Čoovčâ kulij monâdijn piegah lasaneh, já pieggâđ puáhtá oovtmano maaŋgâid peeivijd. Kárbáinjotteempaje nohá roovvâdmáánust, ko luovtah jiäŋuh já čuáskimis šooŋah älgih. 

Aanaarjäävrist láá táválávt uárji- tâi tavenuorttâpiegah. Nuorijn, moh láá kuhes čuálmih suollui kooskâst, pieggâ punjâluvá nyere sundásâžžân. Tondiet čaasij alne jottee uážžu távjá hurgottiđ miättás tâi riehkâđ vuástás. 

Páiháliih ulmuuh joteh jäävri alne moottorkárbáiguin já rijjâääigi kuálásteijein lii uštemân riäidudum käärbis. Rijjâääigi jotteeh pyehtih táválávt fiävrus fáárun, mii lii ohtuu tâi kuávttáá miällumnáál, stivrimpiergâsáin tâi luptimvepsijn riäidudum merâkaajaak. Indian¬kaanoot ađai ávuskaanoot ij heivii uáli pyereest návt ávus čassijd.

Meccihaldâttâsâst lii jäävrist viehâ tievâslâš kárbáinjotteemtoorjâsoojij viärmádâh rijjâääigi jottei várás. Aanaarjäävri suolluin iä lah käävpih, raavâdviäsuh iäge ereskin mávsuliih palvâlusah. Tondiet jäävri oolâ vyelgee kalga piergiđ jiečânis. Meccitááiđuin tuulâ cokkiittem, mälistem, ijjâsajan orostem já sundedem láá velttidmettumeh. Mätkievvis kalga väldiđ fáárun, siämmáá náál ko ijâstâllâm- já tullâcokkiittempiergâsijd sehe eres tyejiniävuid. 

Eromâš tehálâš lii, et riššâsäägih já puhelin láá čäcijehhee skuápust, mii lii lummoost. Riššâsaagijn, puhelimest, evvisijn já ereskin piergâsijn ij lah mihheen aavhijd, jis toh kárgájeh kaajaak fáárust tâi sekkâ vuáju jävripoonán.

Lieggâ já piegâtuállee káárvuh láá páguliih, veikkâ vyelgimpeeivi tuše t-päiđi oroččij lemin tuárvi.  Peivilaasâid taarbâš čoolmij suoijiimân já piäivášvuoidâs liške suoijiimân. Čuoškâi já myevvirij vuástá taarbâš čuoškâmiirhâ. Čuoškah iä hettii čaasij alne, mut riddoost toh pyehtih leđe kiksen aainâs-uv kesi-syeinimáánu jorgálduvâst. Čuoškah mákkojeh kuálhis saajeest, já kannat ucâluđ sajan, kost piäggá váhágin.

Luuvâ lase (suomâkielân) melontavarusteista.
Luuvâ lase (suomâkielân) melonnan turvallisuusohjeista.

Cyerinjaargâ peivimokke

Máátkán šadda kukkodâh suullân kuttâ kilomeetter miälumáin mietipieggâuási njuolgist já vyestipieggâuási rido kuorâmáin. Kiäinu lii viehâ pieggâväldee.

Cyerinjaargâ hiäŋgu päävti alne uáiná kuhás Aanaarjáávrán. Maccâmmääđhist ovdiibeln lii Aanaar markkân já ton tyehin paijaan váldálâš Ocomâš.

Makken palvâlusâid iä Cyerinjaargâst lah, iäge ubâ kiäinu piällástkin. 

Äijihsuolluu kiäinu

Kiäinu piällást iä lah ijjâdemsajeh, já nuuvtpa jieijâs teltta lii velttidmettum.

Tállán vyelgidijn Aanaar kärbishamânist lii vyerdimin Juvduuvuonâ. Tot lii viehâ jolgâ čäcikuávlu, já talle ko lii nuorttâpieggâ, te tot loptee älkkeht viehâ korrâ párustuv-uv. Suolluuh iä ennustkin faalâ syeje. Vuonâ taverido miälumáin piäsá vuossâmuu čuosâttâhân, Piälbáávuonâ tulâstâllâmkuátán. Mätki kuáđi luusâ lii čiččâm kilomeetterid.

Piälppáávuonâst vuálgá merkkejum päälgis Piälppáájäävri kirho luusâ. Puávtáh luuhâđ lase kirho historjást já palvâlusâin. Piälppáávuonâ pottâ lii vuovâs saje pääcciđ iijân. Huámášiđ kalga, et vuonâ viestârrobdâ tállán luohtâpoođâ rääjist lii priivaateennâm. 

Piälppáávuonâst mätki juátkoo Hävdieennâmsuollui kulij. Toh láá kyehti. Vistig puátá oovdeld Jaamišsuálui, mii lii Piälppáánjaargâ roobdâst. Toos lii mätki 3,5 kilomeetter. Mätki sundášuvá tavenuorttiinuortâs Hävdieennâmsuolluu kulij, kuus lii mätki nelji kilomeetter. Suollui lii tijpâlâš ruápsájeijee vuoddâseh, já toi tyehin ittee puigâmecci já ton siävŋusvuotâ.

Suolluid laddim já tobbeen vazâččem lii loválâš, mut tulâstâllâm, leirâdâttâm já hävdimuštomeerhâi nuurrâm sehe kuáivum lii kieldum tegu eres-uv hävdienâmijn.

Hävdieennâmsuollust lii innig kilomeetter miällummätki Äijihsuollui. Äijihsuollui ij ávžujuu kuárŋuđ, veikkâ laahâ ij tom kieldi, tastko ärbivuáválávt pase paihijd ij koolgâ moonnâđ sujâttáá. suollust já #aldasâš kalga lattiđ nuuvt et ana áárvust já kunnijât tom kulttuurlii merhâšume.

Äijihsuálui lii määđhi jorgettemsaje. Tobbeen puáhtá maccâđ maasâd Aanaar kärbishamânân, já talle maccâmmätkin čoggâšuveh njuolgist jođedijn kilomeettereh 12.

Suáluikuávlukiäinu

Ko juátká määđhi Äijihsuollust nuortâs, te puátteš etapin lii Lyevisuolluu kárbáinjotteemtoorjâsaje. Toho lii mätki 7 kilomeetterid já kiäinuiävtuttâs läiđee maaŋgâi suollui kooskâ. 

Lyevisuollust lii Pecsuolluu kárbáinjotteemtoorjâsajan suullân 11 kilomeetterid, ko karva Kossâpecsuolluu mietipiäiván. Mätki mana suáluikuávlu čoođâ, mon maaŋgâs nabdeh Aanaarjäävri muččâdumosin.

Maasâd Lyevisuolluu kulij kiäinuiävtuttâs mana määdi pehti, 9 kilomeetter miällum maŋa. Ko juátká määđhi tobbeen máádás, te kannat valjiđ merâkáártán merkkejum riddoväävli, mii jotá Karssuolluu máddáápele. Táágu pehti mätki Aanaar kärbishamânân šadda suullân 17 kilomeetterid. 

Ubâ kiäinuiävtuttâs kukkodâh lii suullân 60 kilomeetterid. Toos kalga väridiđ nelji peeivi. Jis kárttá toollâđ piegâ, te viiđâdgin peivi ij lah liijkás ennuv.

Taat kiäinuiävtuttâs jotá Lyevisuolluu räi tegu Suáluikuávlukiäinu-uv. Vuossâmuu peeivi eetaap kukkodâhhân šadda 17 kilomeetterid. Taat uási lii viehâ herkki pieggáid. 

Lyevisuollust mätki juátkoo tavenuortâs Káhkusuolluu kárbáinjotteemtoorjâsaje kulij. Valjaas suolluuh syeijejeh piegâin. Uáivisuolluid já Vijmáá kalga karveđ piegâi mield jo-uv viestâr- tâi nuorttiibele. Peivieetaap kukkodâh lii 16 - 20 kilomeetterid kiäinuvaljim mield.

Káhkusuolluu maŋa puáhtá tolliittiđ Kuátiluohtân já lopâttiđ määđhi toos. Mätki Kuátiluohtân lii tuše 9 kilomeetterid. Kuhheeb muulsâiähtu lii juátkiđ määđhi Päärtihân jäävri taverido kuorâmáin. Huámášittee lii, et taat uási lii viehâ áávus maadâpieggáid. Määđhi puáhtá lopâttiđ Njihenjaargân, mast lii kärbislyeštimnjuáidus. Eetaap kukkodâh lii uánihumos muddoost 21 kilomeetterid.

Määđhi oleskukkodâh lii ucemustáá 54 kilomeetterid. Toos kalga väridiđ ääigi aainâs-uv kulmâ peeivi. 

Kyevti joorŋâ mokke

Taat mätki-iävtuttâs olá kuhás Aanaarjäävri koskâoosijd, já lii tondiet vátávâš, mut siämmást addel ennuv. Oho mätki váátá jo stuárráb vuávám tast, maid evvisijd já mon ennuv taid kalga väldiđ fáárun. Luhhoost jävričääci lii juvâttettee.
Luuvâ lase juhâmčääsist (suomâkielân

Šoŋŋâ puáhtá oho ääigi muttuđ čuuvtij, já toos kalga rahttâttâđ. Lieggâ já piegâtuállee káárvuid taarbâš, siämmáá náál ko lieggâ kappeer já kistuid-uv. Liegâsvuotâtile puáhtá eromâšávt algâkeesi muttuustâllâđ huámášitteht. Puáhtá leđe joba 25 cekkid liegâs, mut puáhtá leđe meid čuásidis kalšâd-uv talle, ko áimumasah puátih arktisijn kuávluin. 

Vuossâmuu vuoiŋâstemsajan Jieŋâsuolluu kárbáinjotteemtoorjâsajan lii pajeláhháá vittâ kilomeetter. Jieŋâsuollust mätki juátkoo Jieŋâsuolluu čuálmán. Čuálmi pehti jotá ohtâ jäävri livkkáámusâin vaavlijn, já nuuvtpa miälloo kannat pisottâllâđ meddâl koskâväävlist amas monnjâpááruh komettiđ kaanoot. 

Jieŋâsuolluu čuálminjäälmi kuávdoo lii lássá, mast lii z-kummel. Ton puotâ kalga meridiđ, kuábbáá pele vuálgá karveđ kuhes suáluirááiđu, mii iärut Skállujoorŋâ já Cuobbuujoorŋâ nubijnis. Skállujoorŋâ peeli lii karguu já čuuvtij heerkib pieggáid ko nuorttiipiälááš Cuobbuujorŋâ. Kärbisvävli mana Cuobbuujoorŋân, kost láá čielgâsuboh čääsih. Pieggân kannat valjiđ káártást uáinojeijee koskâmuu muulsâiävtu. Miällum juátkoo suollui suoijim kezis čoolmijn Kärppätupa kárbáinjotteemtoorjâsajan. Jieŋâsuollust Kärppätupan šadda mätki ucemustáá 17 kilomeetterid.

Puoiduusuollust puáhtá tastoo juátkiđ määđhi tavenuortâs suollui koskâsijd čoolmijd čuávumáin. Suáijáás luánduhamâneh láá valjeest. Mätki Puoiduusuollust Kuorbâsuolluu taavaabel já maasâd Kärppätupan lii ucemustáá 27 kilomeetterid.

Maccâmmääđhi puáhtá jotteeđ ovdâmerkkân miälumáin Puoiduusuolluu Kärppätupast maadânuorttiinuortâs Tavesuolluu taavaabel, já tobbeen Tavesuolluu já Säittikeđgsuolluu koskâsii čuálmist Korrâsuolluu já Kejâdimnjaargâ koskâsii luovtâ kulij. Tobbeen piäsá tastoo Kamesnyere mield Kyeššipootân já tastoo Tyllylahti kárbáinjotteemtoorjâsajan (tâi Ruopsis tupán). Tađe ovdil moonnâp Täyssinä ráávhu (i. 1595) räjiuurâ lappâd. Räjiurrâ čáittá Ruotâ já Ruošâ tovláá rääji. Mätki Kärppätupast Tyllylahtin lii 19 kilomeetterid.

Tyllylahtist mätki juátkoo máádás já vyelgimhaammân kulij. Loppâmääđhi hämmejeh maaŋgah suolluuh. Muálkkáás kiäinu kukkodâhân šadda ucemustáá 10 kilomeetterid.

Ubâ määđhi kukkodâh lii ucemustáá 78 kilomeetterid. 

Meid Njellim lii šiev algâttemsaje miällummáátkán. Taa oovdânpuáhtojeh kyehti sierânâs kiäinumuulsâiävtu, peeivi mätki já kuulmâ peeivi mätki. Kuhheeb määđhist kalga rahttâttâđ ijjâdiđ nube iijâ jiečânâs, huksejum palvâlusâittáá.

Peivimätki Speinnjaargân 

Kärbishamânist šadda mätki Speinnjaargâ kárbáinjotteemtoorjâsajan pajeláhháá vittâ kilomeetter.

Njellimân puáhtá maccâđ jo-uv siämmáá kiäinu tâi karvemáin Lusmesuolluu. Suolluu karvem juátká maccâmmääđhi viiđâ kilomeetterist 14 kilomeetterân. Peivimääđhi kukkodâhhân šadda talle jo-uv love tâi 19 kilomeetterid.

Kamessuolluu mokke

Kyevti peeivi kukkosâš mätki šadda, ko juátká Speinnjaargâst Tyllylahti kárbáinjotteemtoorjâsajan, mast lii teltastâllâmsaje. Määđhist kannat mukkâsiđ Addrâsnuárážân tutkâđ ton taavaapiäláá saksalij nube maailmsuáđi áigásii faŋgâleeirâ. Faŋgâleeirâ rakânâsah láá jo iänááš mieskâm, mut miinii leeirâst vala tiättoo. 

Vuossâmuu peeivi miällum kukkodâhhân šadda 22 kilomeetterid. Tyllylahti lasseen lii máhđulâšvuotâ ijâstâllâđ Kiäigunyeri (Ruopsistupe), ävđintuuvees, mii lii ton puotâ. Tot lii ävđintupe. Kiäigunyeri (Ruopsis tuuvees) Ij lah máhđuttem, et merâkuáskim sodâstâlâččij ááimust, ko taat lodde tiättoo merikoskâi jäävrist. Mätki juátkoo Korrâsuolluu já Kamessuolluu koskâsii čuálmán, mon maŋa itá vijđes Čyetpecjorŋâ. Tääbbin kalga tutkâđ piegâ sunde, ko joorŋâ kannat karveđ syeje peln. 

Maccâmmätki Njellimân tábáhtuvá jo-uv Speinnjaargâ pehti tâi Čyetpecjoorŋâ paijeel Pihâšsuolluu uárjikiäčán já taavaapele Lusmesuolluu. Mätki Tyllylahtist Njellimân šadda suullân 30 kilomeetterid. 

Päärtih – Njižžjävri -kiäinu

Máhđulâš vyelgimsaje Pärttihist lii iärrás lasseen kieldâ toollâm Njihenjaargâ kárbályeštimsaje. Määđhi loppâkeččin lii Njižžjäävri kárbályeštimnjuáidus. Määđhi puáhtá tiäđust-uv olášuttiđ meid nubijkulij. Vyelgim- já loppâkeeji koskâ lii maađij mield suullân 14 kilomeetterid. Tot lii tommittáá uánihis mätki, et jieijâs auto viežžâm vyelgimsaajeest lii máhđulâš veikkâ tuolmâmpyeráin – ko tuálvu tom ovdil vyelgim määđhi loppâkiäčán. 

Ko kiäinuiävtuttâs lii herkki korrâ pieggáid nuuvt Njižžjäävrist ko Aanaarjäävrist-uv, te mätki váátá miällost tááiđu já hárjánem selvâniđ ollâ páárui-uv kooskâst.

Päärtih – Njižžjävri -kiäinu puáhtá miälluđ kulmân sierâ version. Uánihumos kiäinu váátá tom, et kaajaak kalga kyeddiđ tâi keessiđ Aanaarjäävri Kálluvuoniist Njižžjäävri Láábbušluohtân. Kállumuáđháá paijeel lii huksejum kärbiskiäinu, mii lii 330 meetterid kukke. Uánihumos muulsâiävtu kukkodâh lii 33 kilomeetterid. Vuovâs ijjâdemsaje puávtáččij leđe Láábbušluovtâst.

Nubbe muulsâiähtu lii juátkiđ määđhi Láábbušluovtâ lappâd Kuuva kanavan, já njuolgiđ tom mield Kuoškâvuoniižân. Talle kale kárttá miälluđ Kálbáiäävi syejettes taveroobdâ. Riddo syeijee tuše tavepiegâin. Kuuva kanava nommâ puátá Matti Kuuvast. Sun kuáivui kanava kuáivoin 1800-lovo já 1900-lovo jorgálduvâst. Kanava uánid määđhi 16 kilomeetterid ko jotá Kanavavuonâst Kuoškâvuoniižân. Kiäinu oles kukkodâh lii 42 kilomeetterid.

Kuálmád já kuhemus muulsâiähtu karva Pišternjaargâ. Taan muulsâiävtu hiättun lii tot, et ton piällást lii Pišter kárbáinjotteemtoorjâsaje palvâlusâidiskuin. Kárbáinjotteemtoorjâsaajeest lii meid ävđintupe. Toos lii mätki Njihenjaargâst 25 kilomeetterid. Loppâmätki Njižžjáávrán já maađij piällás lii siämmáá ennuv. Aanaarjäävri já Njižžjäävri kooskâst lii uánihis Njižžkuoškâ. Ton lappâd piäsá älkkeht, ko kuoškân láá huksejum virdestivrejeijeeh já väzzimšalde.

Peivimätki Avveeljuuvâ njálmádâhân, 10 km

Taat mätki heivee tooid, kiäh láá movtijdum luudijn. Avveeljuuvâ njálmáduv čäciloddevalje lii viehâ riges. Tom puáhtá čuávvuđ Juurakkovuopaja loddetoornâst, mii lii nannaam pelni. Loddevalje uáinoo já kulloo pyeremustáá jieŋâi suddâmmuddoost vyesimáánu loopâst já kesimáánu aalgâst. Talle juhânjálmádâhân orosteh vuoiŋâstiđ páihálij luudij lasseen meiddei tavas jottee kesilodeh. Ko läällim álgá kesimáánu pelimuddoost, te loddevalje jaskood já piäittáástâlškuát. Peivimääđhi kukkodâh lii suullân 10 kilomeetterid. 

Mahlad mokke – kyehti peeivi

Taan määđhi kukkodâh lii suullân 30 kilomeetterid já tot mana Aanaarjäävri stuárráámus suolluu Mahlad pirrâ. Oovdânpuohtum kiäinu lii viehâ suáijáá maaŋgâi suollui keežild. Enâdâh källeesuolluidiskuin lii kuorbâ mut mučis Aanaar jävrienâdâh. Suollui luándu lii masa luándutiileest. Peesih, moid iveh láá kuáđđám persovnlijd stemppâlijdis, haldâšeh šaddoduv.  

Suáijáás luánduhamâneh láá valjeest, já taid puáhtá kevttiđ vuoiŋâstem- já ijâstâllâmsaijeen. Ijâstâllâm várás kalga leđe teltta. Kuávlust láá maaŋgah priivaattuuvááh, moi aldasáid laddim ij lah sopâvâš. Ton lasseen Mahlad taavaabele uccâ suoluužiist lii viiđâ ulmuu láigutupe.

Uáinámušâin tobdosumos lii Ollâ-Máávrá jieŋâkuovđâšm. Ton ohtâvuođâst lii Meccihaldâttâs ruggâ, tulâstâllâmsaje, muorâliider já koškehiivsig. Mahladist lii lamaš II maailmsuáđi ääigi saksalij faŋgâleirâ. Ton pasâttâsah láá vala aiccâmist Keđgičuálmist. 

Enâduvah láá kiäsutteijeeh ubâ määđhi ääigi. Jis haalijd uáiniđ olgoláá suollui paijeel, já jis naavcah rijttájeh, te puáhtá kuárŋuđ Väreháá oolâ. Ton čokke lii 130 meetterid jäävri čäsuáivi paajaabeln.

Pecsuolluu mokke

Määđhi kukkodâh lii ucemustáá 37 kilomeetterid, mut tot vana älkkeht kuhebin tállán, ko muhâttâlškuát suollui kooskâ. Mätki váldá ucemustáá kyehti peeivi. Avžuuttettee lii kuittâg väridiđ kulmâ peeivi tâi eenâb-uv, vâi kiergân uápásmuđ kuávlun olmânáál. Kiäinuiävtuttâs jotá jäävri uárjiuási kiäsutteijee suáluikuávlust, mast luánduhamâneh láá valjeest. Kiäinu lii suáijáá, mut tast láá meid uásih, mast párustâh sáttá kiävruđ korrâsin-uv. 

Mohe puáhtá jotteeđ jo-uv mieti- tâi vyestipiäiván. Mietipiäiván vyelgidijn puáhtá tolliittiđ vistig Ollâ-Máávrá jieŋâkuovđâšmân. Jieŋâ, mii kuovđâšm ponneest lii, ij suudâ keessivgin. Kiäinu jotá iänáážin suollui syejeest, mut Mooššinjorŋâ sáttá leđe pieggii. Mätki hamânist jieŋâkuovđâšmân lii käävci kilomeetterid.

Máávrái maŋa mätki juátkoo Segis- já Kossâpecsuolluu koskâsii čuálmi kulij. Vistig kalga moonnâđ Jäkäläselkä rasta. Ton maaŋgâid källeesuolluid lii pyeremus karveđ syeje pele.

Ulmuuh táválávt sundedeh määđhis Pecsuolluu kárbáinjotteemtoorjâsajan. Toho šadda mätki jieŋâkuovđâšmist uánihumosávt 13 kilomeetterid, já vyelgimhamânist Naŋŋânjaargâ keejist 21 kilomeetterid. Kárbáinjotteemtoorjâsaje lii vuovâs ijjâdemsaje. Tast láá kyehti kuhes ruugâ kárbái várás, ävđintupe, tulâstâllâmkuáti, vuoššâmkáttus (kaasu), 2 tulâstâllâmsaje, koškehiivsig já muorâliider. Teltastellei várás lii teltastâllâmsaje já muorâst rahtum telttavuálááh. Toh tuálih telttavuáđu koškesin já putesin já adeleh täsivis vuáláá uáđimân kiäđgáás meecist. 

Mätki juátkoo čuálmi miätá tavenuortâs já hirmâd vijđes Skállujoorŋâ roobdâst nuortâs Čuormâssuolluid. Riddosárgá čuávumáin juksá vistig Čuormâssuolluid já tastoo Piehâinsuolluid. Mooššinjoorŋâ maŋa vyelgimhaammân lii-uv jo alda. Mätki Pecsuolluu kárbáinjotteemtoorjâsaajeest maasâd hamânân šadda 16 kilomeetterid.