Vánddardančuozáhagat
Oza čuozáhaga, johtolaga dahje sajádagaOhcan álgá automáhtalaččat, go unnimustá guokte mearkka leat čállojuvvon. Sirdás ohcanbohtosiidda njuolaiguin vulos dahje bajás.
Luontoon-bálvalusa nuortalašgielat siidduide almmustahtte 15.10.2026 čuozáhatgovvádusaid nuortalašgiela giellaguovllu guovddáš luonddus ja vánddardančuozáhagain. Mihttomearrin lea fállát ain gokčevaččabut dieđuid nuortalaččaid ruovttuguovllu vánddardančuozáhagain ja luonddus nuortalašgillii. Luontoon-bálvalus ovddiduvvo olles áigge, ja maiddái nuortalašgielat sisdoallu dievasmuvva ja viidu muttuid mielde.
Čuozáhatgovvádusat leat álgomuttus Anára vánddardanguovllus sihke Váhčira ja Čárbmaduoddara meahcceguovlluin. Gálddoaivvi meahcceguovllu sisdoallu almmustahtto maŋŋeleappos.
Čuozáhatsiidduid lassin bálvalussii bohtet nuortalašgielat artihkkalat ja diehtosisdoalut ovdamearkan čuovvovaš fáttáin: Šuoma nuortalašgiettit, Lohtu nuortalašgiettit, Sámiid bassi báikkit, Vánddardeapmi boazodoalloguovllus, Bielbajávrri kirku, Sámiid ruovttuguovllus lihkadeaddji etikeahtta ja Buohkaidrievttit.
”Jo árabut Luontoon.fi-neahttasiidduin lei sisdoallu davvisámegillii ja anárašgillii. Dál gárvvásmuvvan nuortalašgielat siiddut bálvalit eandalii nuortalašgiela giellaservoša ja nuortalašgiela hálliid.”, dadjá joavkovástideaddji Liisa Neuvonen Meahciráđđehusa Luonddubálvalusain.
Nuortalašgielat siiddut fállet vejolašvuođa geavahit giela maiddái neahtas áššiid dikšumis ja nannet giela oidnoma árgabeaivvis. Lassin siidduin lea ávki skuvllaide, oahppiide, stuđeanttaide ja oahpaheaddjiide.
Dál davvisámegielat siidduin leat oktiibuot gávccinuppelot čuozáhatgovvádusa, masa gullet earret eará álbmotmeahcit, luonddumeahcit ja meahcceguovllut. Anárašgielat bálvalusas leat čieža čuozáhatgovvádusa.
Sámegielain lea virggálaš sajádat sámiid ruovttuguovllus (Eanodat, Anár, Ohcejohka, oassi Soađegilis). Nuortalašgiella lea okta Suomas hállojuvvon sámegielain davvi- ja anárašgiela lassin.
Nuortalašgiella lea hui áittavuloš giella, man geavaheami ja ealaskuvvama lea hehtten guhkes historjá, mas nuortalaččaid gielalaš rievttit eai ollašuvvan dievasmearálaččat. Vaikke láhkaásaheapmi otná beaivve dorvvasta sámegielaid sajádaga, nuortalašgiela geavahanvejolašvuođat ja bálvalusat leat ain unnán, ja giella dárbbaša earenoamáš doarjaga.
Nuortalašgielat siidduid almmustahttin Luontoon-bálvalusas lasihan vejolašvuođa geavahit giela maiddái digitála bálvalusain, nanne giela oidnoma ja fáhtehahttivuođa sihke doarju nuortalaččaid kultuvrra ja árbevirolaš dieđu seailuma. Seammás dat ovddida gielalaš vuoigatvuođaid ollašuvvama ja fállá dieđu luonddus, kulturárbbis ja vánddardeamis nuortalašgillii.
Eräluvat.fi-bálvalus lea almmustahtton davvisámegillii, nuortalašgillii ja anárašgillii. Bálvalusas leat guovddáš dieđut stáhta guovlluid lobiin ja sámeguovllu sierrarivttiin. Sámegielaiguin sáhtát skáhppot muhtun lobiid, dego gieldda olbmo nuvttá guolástanlobi, meahccejohtaluslobi dahje gieldda olbmo mávssuvuollásaš johkaguovlluid guolástanlobiid.
Eräluvat áššehasbálvalusas bokte skáhppojuvvojit ain ovdamearkan Njávdáma registtargili ja nuortalašguovllu lobit.
Metsa.fi neahttabálvalusas leat sámegielaiguin sulaid moaddečuođi siiddu – suomagillii leat sulaid 550 siiddu, ja measta buot fáttáin leat sisdoalut davvisámegillii, vaikke davvisámegielat giellaveršuvdna leage gáržžit go suomagielat veršuvdna. Sisdoalut leat deattuhuvvon oppalaš dieđuide Meahciráđđehusa doaimmas ja organisašuvnnas, Davvi-Sámi áššiide ja áigeguovdilis gulahallamii.
Dán lassin Metsa.fis leat dieđáhusat vuogálaš fáttáin. Dán jagi leat jorgalan sulaid 30 dieđáhusa davvisámegillii, ja máŋggat dieđáhusain gusket Davvi-Sámi áššiid.
Dálá Metsa.fi lea almmustahtton jagi 2020 ja sámegielat siiddut dahkkojuvvojedje dalle seammás. Maiddái ovddit Metsa.fi veršuvnnas lei davvisámegielat giellaveršuvdna, muhto dáláža gáržžit.
Jagi 2010 Sámedikki giellaráđđi mieđihii vuosttas Sámi gielladahku -bálkkašumi Meahciráđđehussii. Bálkkašumi ákkaid mielde Meahciráđđehus lea ovddidan ánssolaččat sámegielat bálvalusaid, ja sámegiela sajádaga Suomas ja ollašuhttán giellalága geatnegasvuođaid neahttagulahallamisttis ja áššehasbálvalusastis.
